75 książek które musi przeczytać każdy facet

Książkowe, niezbęde pozycje z którymi powinien zetknąć się każdy mężczyzna: lista pra wdopodobnie niekompletna, stronnicza, bazująca na wybitnych dziełach literatury światowej. Tematy zawarte w poszczególnych powieściach pomogą Ci lepiej zrozumieć istotę pewnych spraw, ukształtować poglądy na politykę, religię, miłość itd. a także stać się inspiracją do kreatywnych działań. Miłej lektury!

Bez umiejętności językowych i rozległej wiedzy człowiek jest skazany na boczny tor, poza głównym nurtem życia społecznego i kulturalnego. Nie może wykonywać wielu ciekawych i dobrze płatnych zawodów, pewne sfery życia są przed nim zamknięte. Ale przede wszystkim — nie jesteśmy tylko najemnymi pracownikami przy taśmie czy komputerze. Jesteśmy ludźmi. Książka daje szansę na bycie człowiekiem mądrzejszym i szczęśliwszym, uczy rozumniej i lepiej żyć — diagnoza mądrej pani z Metra.

Odyseja (VIII wiek p.n.e.) – Homer (grc)

opowiada o przygodach Odyseusza powracającego spod Troi na rodzinną Itakę. Akcja poematu obejmuje ostatni okres (40 dni) jego 10‑letniej tułaczki (od lądowania na wyspie Feaków, gdzie Odyseusz opowiada o swoich poprzednich przygodach, do rozprawienia się z zalotnikami Penelopy). Odyseja jest największym osiągnięciem epiki starożytnej Grecji. Zawiera wiele elementów baśniowych, urzeka niezwykłością przygód bohatera, wspaniałością języka poetyckiego i celnością opisów miejsc, w których przebiega akcja. Do dziś wielu badaczy usiłuje (z dużym powodzeniem) zrekonstruować faktyczną trasę podróży Odyseusza;

utwór Homera przyczynił się do ukształtowania zarówno pojęć religijnych, jak i społecznych i estetycznych Greków. W starożytnym Rzymie Odyseja osiągnęła popularność porównywalną z Iliadą, a Eneida Wergiliusza, jako epopeja rzymska, miała za zadanie ją przewyższyć.
Sztuka wojny (ok. VI wiek p.n.e.) – Sun Tzu (chn)

Czytając książkę, mimo świadomości czasu w jakim została napisana i pewnej dezaktualności, trudno nie zdziwić się trafności spostrzeżeń Sun Zi, które zrewolucjonizowały ówczesną myśl wojskową. Co więcej część porad Sun Zi można wciąż stosować dziś nie tylko na gruncie wojskowym. Jego spostrzeżenia na temat znaczenia terenu, manewrowości, inicjatywy, ekonomii sił przydadzą się każdemu miłośnikowi gier strategicznych i taktycznych. Z czystym sumieniem mogę polecić tą lekturę każdemu zainteresowanemu tematem — Mapeta.
Boska Komedia (1321) – Dante Alighieri (ita)

poemat epicki, będący syntezą średniowiecza, wiążący wątki filozoficzne, teologiczne i osobiste z motywem wędrówki przez zaświaty, ukazanej w 3 częściach: Piekle, Czyśćcu i Raju. Poeta składał swym dziełem hołd Beatrycze, wyidealizowanej ukochanej z lat młodości — sublimując miłość czynił ją pomostem wiodącym ku Stwórcy. Wędrowiec przemierza z nim nie znane ludziom światy, poddawany jest próbie i sam poddaje próbie swoje człowieczeństwo. W przeciwieństwie do powstałych wcześniej opisów mąk piekielnych Dante nie tworzy katalogu występków, ale potężną wizję przypadłości ludz kich, zakorzenioną w historii i micie;

Oryginalność dzieła Dantego polega na integralnym spojeniu poezji, mistyki, fantazji i realistycznej obserwacji. Niezwykłość jego techniki poetyckiej wyraża się w powiązaniu alegorii z barwnym opisem przypadłości ludzkich. Dotyczy to zwłaszcza Piekła, w którym fantastyka infernalna łączy się z plasty ką opisów katuszy piekielnych. Komedia doczekała się wielu wnikliwych interpretacji. Spierano się o wymowę poszczególnych fragmentów, o źródła i sens zastosowanych alegorii i symboli. Dzieło wy warło wpływ na wielu twórców, ale przez całe wieki było nie doceniane — ponowne zainteresowanie twórczością Dantego przyniósł dopiero romantyzm.
Książę (1532) – Niccolò Machiavelli (ita)

filozof za główne motywy działań ludzkich uważał żądzę władzy i posiadania; w swej doktrynie politycznej, zwanej makiawelizmem w myśl zasady „cel uświęca środki” zalecał racjonalne stosowanie przemocy, podstępu i obłudy;

wg Machiavellego o życiu ludzkim decydują: los (fortuna), przedsiębiorczość człowieka, jego zdolności i aktywność (virtu). Tylko ludzie odważni i energiczni mogą uwolnić się spod wpływu fortuny i samodzielnie kierować swoim życiem. Takie osoby są predysponowane do rządzenia. Władca musi też jednak pamiętać, że ludzie z natury są egoistami, źli i niewdzięczni. Porządek i poszanowanie prawa może zagwarantować tylko silna władza. Dla dobra kraju i społeczeństwa władca może zastosować nawet przemoc, gdyż dobry rządzący wzbudza zarówno strach, jak i miłość.
Don Kichot (1605) – Miguel de Cervantes (esp)

Don Kichot stał się przysłowiową postacią kultury ogólnoludzkiej, interpretowaną na różne sposoby. Powieść Cervantesa jest parodią średniowiecznej opowieści rycerskiej; jej tragikomiczny bohater — idealista — postanawia walczyć ze złem i naprawiać krzywdy wędrując na swoim wychudzonym koniu Rosynancie, w towarzystwie sprytnego i zarazem naiwnego giermka Sancho Pansy;

Mimo śmieszności postać Don Kichota ma w sobie wiele godności, łagodność łączy z prostodusznością i szlachetnością. Jego mania, przechodząca w szaleństwo, gdy np. rzuca się z kopią na wiatraki, zyskuje wymiar uniwersalny: występne społeczeństwo odrzuca bezwzględnie i ośmiesza tych, którzy ośmielają się mu sprzeciwiać i zmieniać świat na lepsze.
Walden, czyli Życie w lesie (1854) – Henry David Thoreau (usa)

kontemplacyjny esej głównego przedstawiciela transcendentalizmu, propagującego idee autonomii moralnej oraz wynikającej z zasad demokracji równości wszystkich ludzi, ich niezależności wobec autorytetów i społecznej hierarchii;

[…] „Walden” był moim wielkim przeżyciem w czasach studenckich. Porwany szaloną wizją Thoreau (w której postanowił pójść na całość w swoim sporze ze społeczeństwem) ja również chciałem »zamieszkać w lesie, albowiem chciałem żyć świadomie, stawać w życiu wyłącznie przed najbardziej ważkimi kwestiami, przekonać się, czy potrafię przyswoić sobie to, czego może mnie życie nauczyć, abym w godzinie śmierci nie odkrył, że nie żyłem« — rem.arnold.
Nędznicy (1862) – Victor Hugo (fra)

powieść historyczno‑społeczna, epopeja nędzarzy, będąca oskarżeniem systemu chroniącego bogatych i utrwalającego poniżenie ubogich. Zamiarem autora było ukazanie „degradacji mężczyzn zrodzonej przez proletaryzację, upadku kobiet spowodowanego przez głód, upośledzenia dzieci wywołanego przez ciemnotę”;

mimo schematycznego obrazu społeczeństwa i szkicowości portretowanych postaci powieść Hugo zyskała niebywałą popularność. Nie tylko jako oskarżenie systemu, ale także baśń o samotnym zwycięstwie w walce ze złem.
Zbrodnia i kara (1866) – Fiodor Dostojewski (rus)

proza mistrza analizy psychologicznej, na pograniczu realności i wyobraźni w której historia dokonanego morderstwa, śledztwa i kary za zbrodnię podporządkowana została ukazaniu znaczących prawd etycznych. Pisarz był zafascynowany irracjonalnymi pierwiastkami natury ludzkiej oraz walką dobra ze złem czającym się wszędzie;

główny bohater powieści, były student Rodion Raskolnikow, zabija siekierą starą lichwiarkę, by ratować przed nędzą swoją matkę i siostrę, a także by upewnić się, czy należy do tzw. ludzi właściwych. Autor poddaje krytyce skrajny indywidualizm prowadzący do zbrodni.
Wojna i pokój (1869) – Lew Tołstoj (rus)

realistyczna powieść historyczna o ludowej wojnie wyzwoleńczej w dobie napoleońskiej prezentująca codzienne życie mieszkańców Rosji: zagrody chłopskie, krzywdy i niedole włościan, tyranię, rozpustę i warcholstwo szlachty, salony arystokracji, loże masońskie, więzienie, pole bitwy, męstwo żołnierzy w walce, rozterki duchowe i przemiany bohaterów, eksplozję namiętności i konflikty sumień. Wątek historyczny, stanowiący w powieści główny nurt wydarzeń, umożliwił Tołstojowi ukazanie zależności między losami jednostki a dziejami narodu, roli ludu w procesie dziejowym. Wg pisarza o biegu historii decydują nie jednostki, ale masy ludowe;

to wielka powieść historyczna, a Tołstoj, rezygnując z jej tradycyjnych kanonów, stworzył nowoczesną epopeję o wielowątkowej akcji, ukazanych z rozmachem scenach batalistycznych, pogłębioną o fragmenty eseju lub rozprawy historycznej; połączył w niej beletrystykę, publicystykę i filozofię. Stanowi syntezę doświadczeń europejskiego powieściopisarstwa historycznego, psychologicznego i społeczno‑obyczajowego, w której fatalistyczną koncepcję historii połączył pisarz z ideą decydującej roli zbiorowego wysiłku narodowego. Pisarz był świadom swego osiągnięcia i mawiał o epopei: Bez fałszywej skromności — to jest jak Iliada.
Idiota (1869) – Fiodor Dostojewski (rus)

[…] Główny bohater powieści, książę Lew Nikołajewicz Myszkin, to zubożały przedstawiciel szlachetnego rodu, który powraca do Rosji po wieloletniej kuracji za granicą, gdzie leczył się w szpitalu dla umysłowo chorych, między innymi na epilepsję. W postaci tej Dostojewski zawarł wiele cech charakteryzujących samego siebie, jak również Don Kichota oraz… samego (sic!) Jezusa Chrystusa;

[…] Powieść obfituje w liczne wątki poboczne, które oplatają główny nurt powieści jak skomponowane metodą kontrapunktu melodie, licznie oplatające podstawową linię melodyczną muzycznej fugi. Pisarz zawarł w niej, włożone w wypowiedzi idioty, swoje własne poglądy na temat kary śmierci, chrześcijaństwa, katolicyzmu, sztuki, Europy, Rosji. Powieść jest tak obszerna, że cytowanie tych poglądów zajęłoby zbyt wiele miejsca, odsyłam więc zainteresowanych do źródła. Nie ulega jednak wątpliwości, że książka porusza wartości uniwersalne, ponadczasowe, zajmuje się kwestiami dla życia ludzkiego fundamentalnymi, ewangelicznymi i dlatego właśnie „Idiota”, jak i inne powieści Dostojewskiego, jest dziełem zawsze i wszędzie aktualnym, światowym — Quaffery.
Kuszenie św. Antoniego (1874) – Gustaw Flaubert (fra)

[…] wewnętrzne rozterki Antoniego stanowią podsumowanie przemyśleń Flauberta. Eremita przechodzi przez kolejne kuszenia, ale na wątpliwości podsuwane w każdym z nich nie znajduje definitywnej odpowiedzi. Antoni mierzy się tu z argumentami herezjarchów, konkurencyjnymi wizjami świata podsuwanymi przez inne religie, wątpliwościami co do pewności wiedzy i niedającymi się rozstrzygnąć zagadkami teologicznymi. Jednak pytania stawiane przez świętego nie znajdują odpowiedzi. Antoni ostatecznie akceptuje brak pewności i dochodzi do afirmacji życia, tak samo jak Flaubert, który z niepewności i podważalności wszelkich opinii uczynił zasadę estetyczną swojej dojrzalej twórczości — Sebastian Szymański.
Bracia Karamazow (1880) – Fiodor Dostojewski (rus)

pisarz potępił zarówno kapitalistyczną cywilizację, jak ruchy socjalistyczne i rewolucyjne, zarzucając im zagubienie wartości chrześcijańskich i opowiadając się stanowczo przeciwko ateizmowi;

nowatorstwo konstrukcji powieściowej — stworzenie wzorów powieści polifonicznej (wielogłosowej), mistrzostwo penetracji wielowarstwowej świadomości ludzkiej, głębia analizy psychologicznej, aktualność dialektycznego zespołu pytań moralno‑filozoficznych połączona z nienarzucaniem ostatecznych rozwiązań, jednoczesna skłonność do fascynacji i sceptycyzmu oraz bogactwo problemów etycznych i filozoficznych uwarunkowały olbrzymi wpływ Dostojewskiego na literaturę rosyjską i światową.
Portret Doriana Graya (1891) – Oscar Wilde (irl)

będąca manifestem wyższości sztuki nad życiem, propagacją kultu artysty, jako jednostki górującej nad społeczeństwem. W tej alegorycznej powieści Wilde przedstawił bohatera o dwoistej moralności, który rozdarty między Dobrem i Złem, wybiera drogę występku — środka do urzeczywistnienia swych wyobrażeń o pięknie; kieruje się indywidualizmem, pogardą dla cierpienia i poświęcenia.
Jądro ciemności (1899) – Joseph Conrad (pol‑gbr)

sceptycyzm światopoglądowy łączy się w niej z przekonaniem o bezwzględnej konieczności przestrzegania kodeksu zasad etycznych; w losach samotnego bohatera, poddawanego próbom charakteru wśród klęsk i załamań, który odrzucił Boga, sam czując się wszechmocny;

utwór o władzy, która niszczy, zniewala i odczłowiecza, o naturze ludzkiej, która bez Boga i norm społ. skazana jest na upadek.
Przemiana (1915) – Franz Kafka (aut)

w powieści stworzył model sytuacji (nazywanej często „kafkowską”), której istotą jest konflikt jednostki (urzędnika) z anonimową, nadrzędną wobec niej instancją (instytucja sądu, zarząd zamku); zniewolona jednostka nie jest w stanie zgłębić w drodze racjonalnych dociekań zasad działania zhie rarchizowanej, wszechogarniajacej struktury; deformacja groteskowa rzeczywistych sytuacji, wielo znaczne, paraboliczne obrazy odzwierciedlają funkcjonowanie świadomości człowieka zagubionego w nieprzychylnym świecie.
Ulisses (1922) – James Joyce (irl)

powieść w której pisarz przetworzył fabułę Odysei na realia współczesnego Dublina, powołując do życia odpowiedników bohaterów Homera. Akcja trwa 24 godziny i toczy się 16 czerwca 1904, w dniu, w którym pisarz — jedyny raz po opuszczeniu Irlandii — przyjechał do ojczyzny na pogrzeb swojej matki. Wydarzenia zostały wpisane w fotograficznie niemal odtworzoną topografię miasta. Joyce brawurowo ukazuje poszukiwania tożsamości — Bloom walczy z urojeniami, zbiorowymi wmówieniami, kościołem, polityką i obyczajowym tabu, aby dotrzeć do swego „ja”. Odsłonił drapieżność związków między ludźmi, patos i tragizm egzystencji. Z brawurą językową i niespożytą pomysłowością malował fantastyczne obrazy, szydził z religii, uroszczeń ideologicznych, patriotycznych i obyczajowych. Celował w odważnych scenach obyczajowych. Zrewolucjonizował sztukę opowiadania, stosując w skali dotychczas nie praktykowanej monolog wewnętrzny, tzw. strumień świadomości, ukazując tą drogą najbardziej tajone, intymne, wcześniej nie wyrażane w literaturze podświadome rejony ludzkich obsesji, tęsknot i skojarzeń.
Wielki Gatsby (1925) – F. Scott Fitzgerald (usa)

traktująca o amerykańskim micie kariery, opowiada historię o współczesnym Don Kichocie, o błędnym rycerzu kapitalizmu, który utożsamiwszy idee bogactwa, dobra i piękna, postanowił je swoim życiem potwierdzić; historia wielkiej miłości.
Kiedy umieram (1930) – William Faulkner (usa)

pisarz zaliczany do czołowych nowatorów prozy współczesnej, rozwijał typ narracji zakorzenionej w tradycji ludowej oraz opartej na układzie monologów wewnętrznych (zazwyczaj w postaci skrajnie subiektywnego strumienia świadomości), w kompozycji stosował na wielką skalę retrospekcje i in wersje czasowe, niekiedy chwyty sensacyjne; styl wzbogacał o liczne metafory, aluzje, powtórzenia i niedomówienia; często sięgał do symboliki biblijnej;

opowieść przedstawiona przez 15 narratorów w 59 rozdziałach. Historię tą opowiadają kolejni człon kowie rodziny Bundrenów.To opis wyprawy do Jefferson mającej na celu uszanowanie ostatniej woli zmarłej Addien, która pragnęła spocząć wśród swych krewnych. Podróż pozornie przepełniona jest elementami bohaterstwa ale i makabry i humoru. Przeżywamy wraz z kolejnymi członkami rodziny ich pozornie błahe problemy, smutki.
Sokół maltański (1930) – Dashiell Hammett (usa)

utwór twórcy „czarnej” odmiany powieści kryminalnej z postacią prywatnego detektywa, walczącego samotnie ze światem przestępczym i skorumpowaną policją;

[…] San Francisco, lata 30. Do biura prywatnego detektywa Sama Spade’a przychodzi młoda, piękna kobieta i zleca mu odnalezienie zaginionej siostry. Spade i jego wspólnik przyjmują zlecenie. I cała historia się zaczyna. Są morderstwa, kradzieże, podejrzane szajki, gangsterzy, porwania. A w tym wszystkim tak naprawdę chodzi o małą figurkę… — Caitri.
Nowy wspaniały świat (1932) – Aldous Huxley (gbr)

powieść przesycona sceptyczną refleksją nad przyszłym losem współczesnej cywilizacji, w której pisarz nakreślił satyryczny wizerunek współczesnych środowisk intelektualnych;

[…] Zarzucano i książce i autorowi obsceniczność, popularyzowanie narkotyków, fatalizm i niepo żądany w społeczeństwie „styl życia”. Książka została w latach 30. XX wieku zakazana w Irlandii m.in. za pochwałę aktów seksualnych, choć nie ma w niej za grosz erotyki, o pornografii nie wspominając. „Nowy…” naśmiewa się z naszego dążenia do szczęścia. Naśmiewa się, bo po pierwsze pojęcia nie mamy, co to znaczy mieć szczęście czy być szczęśliwym, a po drugie w społeczeństwie zawsze wystę puje równanie do poziomu rozumianego przez wszystkich, czyli przeciętnego. A więc szczęście byle jakie, za to dla wszystkich — blog.literacki.
Listonosz zawsze dzwoni dwa razy (1934) – James Mallahan Cain (usa)

[…] Obie są wariacjami na ten sam temat: mężczyzna powodowany namiętnością do kobiety zgadza się zamordować jej męża. Nie ma tu zagadki „kto zabił”, bo to od początku wiadomo. Chodzi o to, czy mordercom powiedzie się plan, jakie nieoczekiwane przeszkody napotkają, czy w końcu wpadną, a jeżeli tak, to w jaki sposób zostaną zdemaskowani;

narracja prowadzona jest w pierwszej osobie, autor szybko przechodzi do sedna sprawy, pisze stylem prostym i zwięzłym, nieco szorstkim choć nie pozbawionym pewnej poetyckości — Bruixa.
Zwrotnik Raka (1934) – Henry Miller (usa)

przejaw skrajnego indywidualizmu autora, odrzucającego wszelkie normy społ. i konwencje w dążeniu do swobodnego uzewnętrzniania własnej osobowości, utajonych instynktów, doznań seksualnych i do wolności opisu;

autobiogr. wyznania połączył z surrealistycznymi wizjami, naturalistyczny brutalizm z poetycznym liryzmem.
Grona gniewu (1939) – John Steinbeck (usa)

realistyczna powieśś protestu społecznego obrazująca exodus wyzutych z ziemi rolników, szukających lepszego życia w Kalifornii. Lata kryzysu. Joadowie, pozbawieni przez wierzycieli swojej ziemi w Oklahomie, wyruszają wzorem innych rodzin do Kalifornii — jak wierzą — krainy mlekiem i miodem płynącej. Swoją powieścią Steinbeck pragnął obnażyć wynaturzenia kapitalizmu. Opowiedział się po stronie upokorzonej i eksploatowanej społeczności.
Pył (1939) – John Fante (usa)

[…] a tutaj oto mamy człowieka, który nie boi się uczuć. Czytając, zatrzymałem się na chwilę. Byłem jak człowiek, który znalazł złoto na miejskim śmietniku. Odłożyłem książkę na stolik. To była historia o szczęściu i przeznaczeniu, o rzadkiej, naturalnej odwadze, napisana prosto z serca — Charles Bukowski;

historia życia bohatera, który był na przemian czarujący i porywczy, młody i dojrzały, szlachetny i małoduszny, ujawniająca jego akceptację dziedzictwa klasy robotniczej, kształtowanie się artystycznej indywidualności.
Syn swego kraju (1940) – Richard Wright (usa)

naturalistyczna powieść uznana za pierwsze dojrzałe dzieło literatury murzyńskiej w USA. Sensacyjna akcja rozgrywa się w ciągu kilku kolejnych dni i przedstawia tragiczną historię chłopaka z chicagowskich slumsów, który się staje mimowolnym zabójcą bogatej dziewczyny. Uświęconym literą prawa racjom białych przeciwstawia poczucie krzywdy czarnego bohatera, kierującego się instynktem i niezdolnego pojąć mechanizmów, które go spychają na manowce zbrodni. Ostro zarysowane konflikty, świetne dialogi, narastające napięcie czynią z arcydzieła Wrighta świetną, emocjonującą lekturę.
Komu bije dzwon (1940) – Ernest Hemingway (usa)

apologia heroicznej walki i śmierci amerykańskiego zwolennika republiki w hiszpańskiej wojnie domowej. Typowi bohaterowie prozy Hemingwaya — ludzie mężni, często brutalni i prymitywni, a zarazem świadomi swego tragicznego, irracjonalnego losu — poszukują sensu życia w walce z naturą i wrogiem. Hemingway wypracował własną metodę pisarską, łączącą zwarty i rzeczowy styl (naśladujący mowę potoczną) z ukrytym liryzmem i wieloznaczną symboliką.
Moc i chwała (1940) – Graham Greene (gbr)

powieść o problematyce religijno‑moralnej, opartą na światopoglądzie katolickim, pisarz połączył z analizą psychologiczną, dążył do uwypuklenia konfliktu dobra i zła w psychice ludzkiej;

[…] Głównym bohaterem książki jest ksiądz, ale to nie jest zwykły ksiądz. Mówią o nim „ksiądz‑pijaczyna”. Żeby było ciekawiej jest tchórzem, łajzą i cudzołożnikiem. Akcja rozgrywa się w latach 30. XX wieku w Meksyku, w czasie prześladować Kościoła przez władze, główny bohater ukrywa się przed wojskiem i policją, uciekając przed karą śmierci jaka grozi za nie zastosowanie się do nowego prawa — poznanianka.
Obcy (1942) – Albert Camus (fra)

mikropowieść o człowieku wyobcowanym, świecie zła i hipokryzji. Mersault, przeciętny urzędnik w Algierze, prowadzi bezbarwne, pozbawione emocji życie. Nawet śmierć jego matki w przytułku przyjmuje niemal obojętnie. Bezosobowo traktuje swój związek z kochanką. Ten nijaki bohater zostaje wplątany w świat zbrodni;

wielu czytelników dostrzegło w bohaterze powieści ucieleśnienie zła. Camus jednak dowodził, iż jego bohater „zgadza się umrzeć dla prawdy”, okazuje się więc w jakimś sensie buntownikiem. Z czasem dostrzeżono w Obcym jedno z najbardziej niepokojących i dających do myślenia dzieł XX w., ukazujące bunt wobec absurdu świata.
Fikcje (1944) – Jorge Luis Borges (arg)

zbiór krótkich opowiadań ujętych w charakterystyczną, oryginalną formę, która łączy elementy opowiadania i eseju, nawiązuje do różnych konwencji literackich, mitów, wierzeń, religii, nasycona jest grą słów, zagadkami, paradoksami, często ma charakter pastiszu. Opowiadania rozwijają się zgodnie z regułami logiki, jednak autor co chwilę gubi czytelnika w dziwactwach nieprawdopodobnej, fantastycznej rzeczywistości.
Gubernator (1947) – Robert Penn Warren (usa)

symboliczno‑paraboliczna powieść, osadzona w rzeczywistości amerykańskiego Południa, dramatyczne studium mechanizmów władzy (opartej na demagogii społ. i przemocy) — lojalności i zdrady, uwielbienia i gniewu, charyzmy i pustki, jakie ona wokół siebie tworzy;

jako dzieło funkcjonujące na pograniczu sztuki, historii i socjologii, które łączy również powieściową akcję z wrażliwością poezji, zawiera treści wykraczające poza wszelkie arbitralne klasyfikacje.
Nadzy i martwi (1948) – Norman Mailer (usa)

naturalistyczna powieść o wojnie japońsko‑amerykańskiej. Uznana za jedno z najwybitniejszych w literaturze amerykańskiej dzieł zwróconych przeciwko mentalności militarystycznej. Pluton żołnierzy pod dowództwem generała Cummingsa, maniaka wojny ogarniętego obsesją awansu, wyrusza w głąb dżungli, na okupowaną przez Japończyków wyspę Anapopei. Punkt ten nie ma żadnego znaczenia strategicznego. Między żołnierzami stale dochodzi do nieporozumień. Każdy myśli tylko o otrzymaniu wiadomości od rodziny lub o „dobrej ranie”, która uczyni go niezdolnym do służby wojskowej i pozwoli uciec z tego piekła.
Rok 1984 (1949) – George Orwell (gbr)

antyutopia, ukazująca ponurą przyszłość świata podzielonego na trzy supermocarstwa: Eurazję (państwo powstałe w wyniku wchłonięcia Europy przez ZSRR), Oceanię (USA po wchłonięciu imperium brytyjskiego) i Wschódazję (Chiny i reszta świata). Toczy się między nimi permanentna wojna, ale żadna ze stron nie zdąża do uzyskania przewagi. Bohaterem powieści uczynił pisarz podrzędnego urzędnika Departamentu Archiwów w Ministerstwie Prawdy, Winstona Smitha. Doskwiera mu zniewolenie, ale swój wątły protest wyraża jedynie w potajemnym wypisywaniu haseł w mieszkaniu (PRECZ Z WIELKIM BRATEM) i daremnym poszukiwaniu ewentualnych sojuszników. Pracuje nad nowym słownikiem nowomowy, który ma wejść do powszechnego użytku w roku 2050, a w którym nie będzie już słów służących nazywaniu buntu: wedle przewidywań elity rządzącej tym samym bunt okaże się niemożliwy;

Orwell nawiązał do klasycznych utopii i do wielkich angielskich pamflecistów, m.in. do Swifta. Doprowadził idee utopistów do przerażającego zwycięstwa. Narzędziem panowania uczynił nawet język — w manipulowaniu faktami i słowami dostrzegł najbardziej wyrafinowany przejaw panowania reżimu, który nie pozostawia żadnej swobody jednostce.
Buszujący w zbożu (1951) – J. D. Salinger (usa)

charakterologiczny portret młodocianego bohatera, wrażliwego i inteligentnego, nie przystosowanego do życia w społeczeństwie opanowanym przez pieniądz i technikę;

wyrażająca bunt przeciwko obowiązującemu stylowi życia, stała się manifestem, „głosem pokolenia” młodzieży amerykańskiej.
Stąd do wieczności (1951) – James Jones (usa)

ukazującą znane pisarzowi z doświadczenia stosunki w armii amerykańskiej, zwłaszcza wśród kadry oficerskiej, powieść o silnych akcentach antymilitarystycznych;

książka ta jest odartym z patosu portretem amerykańskiej armii w przededniu ataku na Pearl Harbor. Wstrząsającym oskarżeniem drylu panującego w wojsku, a jednocześnie dowodem na to, że człowiek z charakterem w żadnych okolicznościach nie traci godności.
Przygody Augiego Marcha (1953) – Saul Bellow (usa)

utwór o epizodycznej kompozycji, łączący realizm obserwacji z groteską, ukazuje losy jednostki wyobcowanej, zmagającej się z własną nadwrażliwością i biernością, z obojętnością otoczenia i uprzedzeniami rasowymi; przeciwstawia się próbom ukształtowania go przez dorosłych i wybiera niezależność. W końcu przyjmuje postawę optymistycznego stoicyzmu.
Jim szczęściarz (1954) – Kingsley Amis (gbr)

Postać główna, tytułowy Jim, wykłada na uniwersytecie, ale mimo to nie wyzbył się dziecinnych „zagrywek”, takich jak np. dorysowanie wąsów i brody na okładce pisma należącego do nielubianego kolegi po fachu. Jim, w swej nieroztropności i naiwności, wikła się w trudną do zdefiniowania znajomość z Małgorzatą. Jakby tego było mało, czuje coś do dziewczyny (Krystyna) syna (Bertrand) swojego przełożonego (prof. Welch). Co z tego wyniknie? Mnóstwo zabawnych sytuacji, jak np. wypalenie dziur w stole, prześcieradłach i dywanie należących do pani Welch i późniejsze próby zatajenia tego faktu. Dla Kingsleya Amisa „Jim Szczęściarz” to pierwsza powieść, dzięki której wyróżnił się w dziedzinie prozy, a błyskotliwość jego dialogów jest wspaniała.
Władca much (1954) – William Golding (gbr)

alegoryczna powieść, zbliżona do powiastki filozoficznej, ukazująca w groteskowo wyjaskrawionym ujęciu słabości ludzi i współczesnej cywilizacji, przemoc jako regulator stosunków między ludźmi. Parodia młodzieżowej powieści przygodowej i antyutopia ostrzegająca przed niebezpieczeństwem powrotu do stanu barbarzyństwa;

osnowę akcji stanowi opowieść o życiu grupy dorastających chłopców, w wyniku splotu przypadków odizolowanych od dorosłych. Chłopcy skazani na siebie odtwarzają okrutne stosunki przemocy i agresji panujące wśród dorosłych. Pisarz analizuje kolejne etapy narastania wśród rówieśników rywalizacji, niechęci i nienawiści, towarzyszące cywilizacyjnemu regresowi. Wśród chłopców pozostawionych samym sobie, tworzących niejako od podstaw system polityczny i model społeczeństwa, dochodzi do rozłamu, walki o władzę.
Trudno o dobrego człowieka (1955) – Flannery O'Connor (usa)

zbiór opowiadań ukazujących losy zwykłych ludzi, wyobcowanych bohaterów, wewn. rozdartych, postawionych w sytuacjach niecodziennych, poszukujących łaski i wiary w aktach gwałtu;

autorka zabarwiała groteskowo wyjaskrawionym czarnym humorem, tworząc atmosferę grozy, przemocy i brutalności.
Lolita (1955) – Vladimir Nabokov (usa)

powieść psychologiczna, studium obsesyjnej miłości mężczyzny w sile wieku do nimfetki. Dzieje erotycznego opętania opowiedział Nabokov w szczególny sposób, podejmując wyrafinowaną parodię i grę literacką: wprowadza m.in. motyw sobowtóra, elementy melodramatu, powieści detektywistycznej i wyznań. Lolita sprawia wrażenie odważnej obyczajowo opowieści o uwiedzeniu 12‑sto letniej Dolores Haze, zwanej Dolly, Lo lub Lolitą, przez jej ojczyma, 40‑sto letniego Szwajcara. W więzieniu, oczekując na proces, Humbert spisuje swe wspomnienia. Jego wyznania są treścią książki;

w „Lolicie” znaleźć można aluzje i nawiązania do kilkudziesięciu dzieł literackich, powieść zawiera ogromny ładunek erudycyjny, a jedną z tajemnic jej uroku są gry językowe, jakie uprawia Nabokov, z upodobaniem tworząc najrozmaitsze szarady, zbitki brzmieniowe, sugerujące związki postaci.
Atlas zbuntowany (1957) – Ayn Rand (usa)

[…] Słowo „cegła” jest w stosunku do powieści Rand wyjątkowo trafne, nie tylko ze względu na fi zyczne gabaryty tomu. Atlas… jest bowiem literaturą bardzo prosto ociosaną: bez żadnych ozdobni ków, złożonych zdań i artystycznych ambicji; pozycją odwołującą się do konserwatywnych jak susze nie na słońcu pomarańczowej kostki prawd: prawa własności, tradycyjnie pojmowanej sprawiedliwości, wiary w jednostkę i w rozum; wreszcie: książką mającą jak bodaj żadna inna czytana przeze mnie wcześniej służyć budowaniu — światopoglądu — gaspar.
W drodze (1957) – Jack Kerouac (usa)

[…] Szczerze i uczciwie pisząc, żadna książka mnie tak nie rozwaliła od czasów pierwszego posmakowania Vonneguta, a Dean Moriarty zaczął w moim sercu walczyć o lepsze z Kilgorem Troutem. A to naprawdę COŚ, jak zakrzyknąłby sam Dean. Jest w niej coś totalnie prawdziwego, niszcząco bliskiego życiu, coś przejmującego, a może nawet COŚ PRZEJMUJĄCEGO. Niszcząco, ponieważ Kerouac opisując własne dzieje pokazuje, jak niesamowicie intensywnie można wykorzystywać czas. Jak fantastycznie jest mieć w dupie wszystkie zobowiązania i nakazy, jak prawdziwie można oderwać się od formy. Słowem, jak można żyć w drodze: wszędzie jako gość, wszędzie i zawsze jak na wakacjach — Krzysztof Schechtel.
Wszystko rozpada się (1958) – Chinua Achebe (nga)

[…] Powieść przepełniona elementami tradycji ustnej, pełnej barwnych przypowieści wprowadza czytelnika w nieznany świat obyczajów przedkolonialnej Afryki. Wioska, w której żyje główny bohater Okonkwo, cieszący się szacunkiem wojownik, rządzi się odwiecznymi prawami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie. Ciągłość tradycji podtrzymywana jest przez starszyznę klanu, tajne stowarzyszenia i wyrocznie, będące łącznikiem pomiędzy światem żywych, a światem duchów i przodków. Całkowicie obcy, egzotyczny wręcz dla czytelnika obraz życia klanu staje się stopniowo dla europejskiego odbiorcy zrozumiały, w czym niewątpliwie tkwi geniusz samego Achebe — Jakub Kościółek.

[…] Jej wyjątkowość polega na tym, że proponuje nowe spojrzenie na Trzeci Świat, odmienne chociażby od wizji Josepha Conrada. „Wszystko rozpada się” to „Jądro ciemności” ukazane oczami nigeryjskiego plemienia. Ma też swój subtelny urok. Jeśli ktoś się tutaj z kogoś śmieje, to członkowie Igbo z przygłupich białych najeźdźców przynoszących nieznaną religię — Ewa Antoniak.
Nuda (1960) – Alberto Moravia (ita)

[…] Główny bohater „Nudy”, 35‑letni Dino, jest typem XX‑wiecznego dandysa. To niespełniony artysta i bogacz, który nigdy nie musiał zarabiać na własne utrzymanie. Od najmłodszych lat bohater cierpi na dziwny rodzaj melancholii, którą sam nazywa nudą. Nuda jest dla bohatera osobliwym poczuciem abstrakcyjności otaczającego świata i niemożności nawiązania kontaktu z rzeczywistością;

[…] Powieść jest wspaniałym studium samotności, rozpaczliwą próbą wydostania się z niewoli ciała, a zarazem opowieścią o narastającym obłędzie i daremnej próbie rozwikłania zagadki, której człowiek nie jest w stanie rozwiązać — Malwina Wapińska.
Uciekaj, Króliku (1960) – John Updike (usa)

jest jedną z części tetralogii o życiu mieszkańców małego miasteczka ze wschodniego wybrzeża. Utwór łączący zjadliwy sarkazm z dyskretnym liryzmem, ukazuje kryzys wartości humanistycznych, zanik norm moralnych i izolację wrażliwej, myślącej jednostki w życiu amer. klasy średniej; wyśmiewa dążenie do sukcesu za wszelką cenę.
Droga do szczęścia (1961) – Richard Yates (usa)

Młode małżeństwo, Frank i April Wheeler, wraz z dwójką dzieci tworzy z pozoru szczęśliwą i kochającą się rodzinę. Jednak pod tym płaszczykiem skrywa się prawdziwe oblicze dwojga ludzi zmuszonych do prowadzenia życia, którego nienawidzą. Nie mogąc znieść przeciętności, jaka ich otacza, decydują się wyjechać do Francji, gdzie mają nadzieję rozwijać swoją wrażliwość artystyczną. Błyskotliwi, piękni i utalentowani, już wkrótce zmuszeni będą położyć na szali swoje nadzieje i ideały, by w ostatecznym rozrachunku zdradzić nie tylko siebie wzajemnie, ale też najlepszą cząstkę własnej natury.
Paragraf 22 (1961) – Joseph Heller (usa)

w groteskowo‑satyrycznej powieści wojennej, utrzymanej w poetyce absurdalnego „czarnego humoru”, pisarz wystąpił z oskarżeniem mechanizmów społecznych opartych na koszarowej dyscyplinie, które działają także w czasie pokoju. Ukazuje wojnę jako absurdalną rzeź, kwestionując sens heroizmu;

kapitan amerykańskich sił powietrznych Yossarian nie czuje powołania do służby wojskowej i wszelkimi sposobami próbuje uniknąć lotów. Bezskutecznie, gdyż w armii obowiązuje osławiony „paragraf 22”, który nakłada na żołnierzy obowiązek bezwzględnego posłuszeństwa wobec przełożonych. Powieść stała się sztandarową lekturą przeciwników wojny wietnamskiej, kontestatorów i pacyfistów.
Lot nad kukułczym gniazdem (1962) – Ken Kesey (usa)

jest wyrazem protestu przeciw wszelkim formom przymusu i zniewolenia; powieściowa alegoria osadzona w realiach zakładu dla psychicznie chorych.
Mechaniczna pomarańcza (1962) – Anthony Burgess (gbr)

powieść ukazująca brutalną i ponurą wizję przyszłości w konwencji groteski, fantastyki naukowej i tzw. czarnego humoru;

[…] to powieść, która przede wszystkim atakuje czytelnika mnóstwem pozytywnych wrażeń przez sam zastosowany tu język — prawdziwy eksperyment lingwistyczny. Książka opowiada o kilku latach z życia Aleksa, młodocianego przestępcy, który w dzień śpi i wypoczywa, a wieczorami ze swoim gangiem się doskonale bawi. Zabawa ta jest dość brutalna, bowiem polega na stosowaniu praktycznie nieograniczonej przemocy wobec wszystkich, którzy znajdą się na ich drodze. Nie tylko kradną, ale dla przyjemności biją, gwałcą, a potem spokojnie wracają do ulubionego lokalu i wydają „zarobione” pieniądze na drinki z narkotykowymi wstawkami — Pablos.
Mistrz i Małgorzata (1967) – Michaił Bułhakow (rus)

powieść satyryczno‑filozoficzna w której autor podjął problem dobra i zła jako pierwiastków współistniejących; przeplatają się w niej warstwy realistyczna z fantastyczną i metafizyczną, współczesność i historia biblijna, humor i refleksja nad człowiekiem i sztuką; zawiera także groteskowy obraz realiów społeczno‑obyczajowych Moskwy lat 30. To dzieło otwarte na różne interpretacje: filozoficzne, religijne, etyczne (walka dobra ze złem; diabeł jako ten, który czyni dobro), estetyczne (nieśmiertelność dzieła sztuki), polityczne (opisywana historia stanowi parabolę stalinowskiego terroru).
Sto lat samotności (1967) – Gabriel García Márquez (col)

saga rodu Buendiów skazanego na samotność, w którym powtarzają się te same występki: kazirodztwo, wybujała namiętność seksualna, nadmierna impulsywność. Konstrukcja powieści sprawia wrażenie anarchicznej gry wyobraźni: współistnieją obok siebie realizm i fantastyka traktowana jako coś normalnego, zwyczajnego;

opowieść o losach rodziny utrzymana jest w stylistyce podań mitycznych czy biblijnych: barwny, kunsztowny język, aura tajemnicy i magii, zmysłowy erotyzm, niezwykłe tematy dysput i dociekań, wyrafinowany, intelektualny dowcip, fatalizm i mistyka podane są w sugestywnej formie.
Rzeźnia numer pięć (1969) – Kurt Vonnegut (usa)

w groteskowo‑katastroficznej powieści, stosując etyczne kryterium oceny ukazuje absurd wojny i bezsens niszczenia; obraz zagubienia człowieka w obcym świecie nieludzkiej techniki. Humanitarnej wymowy temu dziełu przydaje czarny humor.
Wybawienie (1970) – James Dickey (usa)

[…] Początkowo, jak pewnie się domyślacie, wszystko idzie jak z płatka. Górska rzeczka wydaje się być bezpieczną, dookoła piękne okoliczności przyrody, wyjątkowo sympatycznie i mało męcząco. Do czasu. Wszystko zmienia się gwałtownie za sprawą dwójki przypadkowo spotkanych autochtonów. Przyjemna wycieczka przeistacza się w dramatyczną walkę. Walkę ze sobą, walkę z przyrodą, walkę z drugim człowiekiem. Walkę o najwyższą stawkę: o życie — Robert „Bert” Siata.
Dowódca "Sophie" (1970) – Patrick O'Brian (gbr)

Jack Aubrey awansuje na dowódcę brygu „Sophie” i na pokładzie tego dwumasztowca przeżywa wiele przygód podczas starć z flotą francuską. Jest tu nie tylko maksymalna możliwa w powieści historycznej dawka emocji i wartka akcja. Jest to pierwsza książka z niezwykle wysoko ocenianego cyklu morkich powieści historycznych.
Lęk i odraza w Las Vegas (1971) – Hunter S. Thompson (usa)

[…] Czytając Thompsona można z pozoru odnieść wrażenie, że efekciarsko babrze się w apoteozie ćpania. Głównymi towarzyszami podróży Raoula Duke’a i Doktora Gonzo jest solniczka pełna koki, meskalina, eter i adrenochrom. Jazda na całego w wymarzonym wręcz towarzystwie. Jazda do Las Vegas, jazda o jeden mach za daleko…;

Trudno tu rozstrzygnąć czy Raoul i doktor Gonzo są bardziej dosadni i wulgarni czy też bardziej absurdalni. Ale książka to przede wszystkim prawdziwy popis wirtuozerii w żonglowaniu dialogami i skojarzeniami. Dla mnie taki styl jest niemal śmiertelnie zaraźliwy — robertlotse.
Zen i sztuka oporządzania motocykla (1974) – Robert M. Pirsig (usa)

[…] Interesująca opowieść o wyprawie, w którą ojciec zabiera swojego syna. To wyprawa, podczas której bohater dokonuje rozrachunku ze swoją przeszłością. To rozprawa naukowo‐religijno‐humanistyczna, wyjaśniające zasadności stawianych tez na przykładzie m.in. obsługi motocykla — Mr Guru;

[…] W warstwie intelektualnej zaś „Zen…” to zapis filozoficznych dociekań prawdziwej natury rzeczywistości, którą Pirsig zwie Jakością, i próba zasypania pęknięcia między intelektualnym a romantycznym rozumieniem świata. »Budda, boskość istnieją z równą swobodą w konfiguracji komputera czy też w skrzyni biegów motocykla, jak i na szczycie góry czy w płatkach kwiatu« — Cleofas.
Lśnienie (1977) – Stephen King (usa)

powieść jednego z twórców tzw. nowego horroru, w którym efekt straszenia jest osiągany przez stopniowo narastającą grozę skrywaną pod maską codzienności; autora licznych powieści łączących elementy tradycyjnej powieści gotyckiej, psychologicznego thrillera, powieści detektywistycznej i fan tastycznonaukowej;

pięcioletni chłopiec Danny znalazł się z rodzicami w opustoszałym na zimie hotelu. Wrażliwe, obdarzone zdolnościami wizjonerskimi dziecko odbiera fluidy czające się w jego murach. Były one świadkami krwawych porachunków świata przestępczego i milionerów. Straszliwe zdarzenia, które kończą fabułę, są jednak niczym w porównaniu z przejściami psychicznymi bohaterów.
Kobiety (1978) – Charles Bukowski (usa)

[…] Spodziewałam się czegoś naprawdę antykobiecego, skrajnie seksistowskiego i oburzającego. Jednak chyba jestem zbyt mało „przewrażliwiona”, ponieważ nawet do wulgarnego języka, czy obscenicznej dokładności, za pomocą których Bukowski dokonuje seksualnej autopsji można po kilku stronach bez problemu się przyzwyczaić. Jego zabiegi językowe miejscami faktycznie są dość nieprzyjemne, ale nie odrzucają od czytania, ani też nie pozostają na długo w pamięci. Jednak nawet w tym pozornym „syfie” można znaleźć kilka „perełek”. Opisy hipnotyzujące swoją bezpośredniością i brutalnością wyrazu, nie pozbawione jednak pewnej perwersyjnej poetyckości. Najczęściej te, w których jednak Bukowski znudzony kobietami uchyla nam nieco ze swoich poglądów dotyczących otaczającej rzeczywistości, która go obrzydza, którą gardzi, do której wstręt znieczula alkoholem. — DiDi.
S-kadra (1979) – Tom Wolfe (usa)

Chciałbym Wam polecić pewną książkę. […] W świetny sposób opisuje życie pilotów‑oblatywaczy i ich rodzin, napisana jest fajnym językiem, na szczęście dalekim od amerykańskiego patosu. Bohaterami książki są nie tylko oblatywacze, ale i pierwsi amerykańscy astronauci. Książka obfituje w opisy lotów, chlania z kumplami, wypadków, spraw codziennych i ocieka ciężkim humorem. Zakupiłem ją na Allegro i od wczoraj nie mogę się od niej oderwać… a tu studia muszę finiszować — Mikkael.
Wybór Zofii (1979) – William Styron (usa)

analiza patologicznych objawów egoizmu, zbrodniczych instynktów, nienawiści pokoleniowej i rasowej w warunkach zaniku norm etycznych i zagrożenia podstaw cywilizacji. Akcja osadzona częściowo w okupowanej Polsce i obozie koncentracyjnym Auschwitz;

[…] jest to powieść napisana z rozmachem, a przy tym lekko, wciągająca jak diabli i niosąca ze sobą kawał wiedzy o ludziach i ich pogmatwanych losach — Rosemary.
Sprzysiężenie osłów (1980) – John Kennedy Toole (usa)

[…] Ignacy J. Reilly, gargantuiczny jegomość w myśliwskiej czapce i o zaczepnym spojrzeniu jest głównym bohaterem demaskującej amerykańskie mity i szydzącej z ustalonych norm społecznych powieści. Nikt by nie pomyślał, że od zwyczajnej próby wylegitymowania Ignacego przez policjanta dojdziemy do skandalu obyczajowo‑społecznego opisanego na pierwszych stronach gazet. Po drodze czytać będziemy o mniej lub bardziej nadzwyczajnych okolicznościach powodujących, iż Ignacy pogrążać się będzie w coraz większych tarapatach. Konstrukcja fabularna misterna, ale jednocześnie lekko drażniąca nagromadzonymi w niej absurdami — Jarosław Czechowicz.
Droga miłującego pokój wojownika (1980) – Dan Millman (usa)

to książka z tych, które zmieniają życie, a raczej sposób patrzenia na świat. Lektura, która otwiera oczy, zachęca do refleksji, do głębszego poznania siebie. Daje pewne wskazówki co do tego jak żyć. Opisuje życie młodego gimnastyka, bardzo dobrego zresztą, który osiąga duże sukcesy w skali swojego kraju i nie tylko. Kim jest ten akrobata? Otóż jest to Dan czyli człowiek, który ma duże sportowe sukcesy i nic poza tym. Pewnej nocy trafia na stację benzynową… Poznaje tam niezwykłego człowieka, którego ochrzcił imieniem Sokrates. Tak, człowiek ten był trochę filozofem. Przede wszystkim był bardo dobrym nauczycielem. Dan idąc pod przewodnictwem Sokratesa, odkrywa czym tak naprawdę jest życie. Zajmuję mu to dużo czasu. Droga ta nie jest usłana różami, w końcu droga wojownika nigdy nie należy do tych najprostszych — Wasp.
Dzieci północy (1981) – Salman Rushdie (gbr)

będąca rozległą panoramą najnowszych dziejów Indii, a jednocześnie sagą rodzinną, utrzymaną w poetyce realizmu magicznego;
O czym mówimy, kiedy mówimy o miłości? (1981) – Raymond Carver (usa)

pisarz znany zwłaszcza dzięki opowiadaniom, w których zawarł ponurą wizję współczesnego świata, ujawniające zafascynowanie codziennością;

[…] Styl jego prozy pisanej oszczędnym, sprawozdawczym językiem, skupiającej się na pozornie trywialnych detalach i błądzących bezradnie dialogach nazwano minimalizmem. W jej centrum byli zawsze ludzie o przetrąconych życiorysach, żyjący na skraju załamania nerwowego, próbujący radzić sobie z samotnością, walczący z własnymi uzależnieniami. Ludzie pragnący zbliżyć się do siebie i opowiedzieć o rzeczach ważnych po to tylko, by zrozumieć, że brak im do tego odpowiednich słów, a język jako środek komunikacji haniebnie zawodzi — Jerzy Jarniewicz.
Krwawy południk (1985) – Cormac McCarthy (usa)

[…] należy do książek wybitnych. Przede wszystkim ze względu na charakterystyczną narrację autora — niby zdania krótkie i proste, czasem wręcz lakoniczne a z drugiej strony obfitujące w kapitalne metafory, zachwycające plastyczne opisy (zwłaszcza przyrody) czy liczne nawiązania do biblijnego języka. Ale żebyście sobie czasem nie myśleli że to jakaś dęta przyrodniczo‑religijna piła ;) Otóż nie;

Ta powieść, to mega krwawy western o bandzie zwyrodniałych morderców grasujących na pograniczu amerykańsko‑meksykańskim w połowie XIX wieku. Wycinających w pień Indian, Meksykan, pielgrzymów, wojskowych, kobiety, dzieci i siebie nawzajem. Opisy brutalnych mordów, tortur, barbarzyńsko okaleczanych ciał i przerażającego bestialstwa tylko dla czytelników o mocnych nerwach — Majkols.
Na południe od Brazos (1985) – Larry McMurtry (usa)

Biorąc za punkt wyjścia epizody z życia dwóch wielkich osobowości Dzikiego Zachodu, Charlesa Goodnighta i Olivera Lovinga, McMurtry stworzył hiperwestern przewartościowujący większość klasycznych motywów tego gatunku. Mamy schyłek epoki pionierów, mamy spęd bydła, pościg za porwaną, bandytę i ścigającego go szeryfa, zdegenerowanych morderców, wreszcie zabiedzone niedobitki plemion indiańskich. Znalazło się również miejsce na niebanalny wątek miłosny, historię dojrzewania, motyw trudnego ojcostwa i wnikliwie zanalizowaną wieloletnią męską przyjaźń. Nie brak tu zarówno przedniego komizmu, jak i dławiącego smutku — misiek-st.
Trylogia nowojorska (1987) – Paul Auster (usa)

Na Trylogię nowojorską składają się niezwykłe opowieści: Szklane miasto, Duchy oraz Zamknięty pokój. Stanowią one integralną całość: łączy je miasto — wspólne miejsce akcji — które budzi silne poczucie samotności i wyobcowania. Miasto, w którym można zniknąć bez śladu. — wyd. Rebis.

to opowieść o pragnieniu: pragnieniu napisania powieści detektywistycznej, przeczytania jej i zanurzenia się w niej bez reszty. […] Wywracając na nice konwencje kryminału, Auster stworzył zupełnie nowy sposób prowadzenia narracji — The Village Voice.
Prywatne piekło (1989) – Russell Banks (usa)

Wade Whitehouse mieszka i pracuje przy wierceniu studni głębinowych. Był kiedyś szczęśliwym mężem i ojcem. Powszechnie szanowany, al e też znany ze swego szczególnego charakteru, zwłaszcza po kilku piwach, jeszcze raz postanawia rozprawić się z przeszłością, odzysk ać córeczkę i zapewnić sobie lepszą przyszłość w swoim nowym związku z Margie.
Modlitwa za Owena (1989) – John Irving (usa)

popularna surrealistyczno‑parodystyczna, wielowątkowa współczesna powieść psychologiczno‑obyczajowa;

[…] Owen to niezwykły chłopiec, obdarzony niskim wzrostem i dziwacznym głosem, który nie zmienia się przez lata. Niezwykle mądry i dojrzały, z łatwością potrafi rządzić grupą i podporządkować sobie nawet dorosłych. Wszystko co robi ma jakiś sens, każdy jego krok, każde wypowiedziane słowo i czyn, jest przemyślane i z doskonałą wręcz precyzją przybliża go do tragicznego finału. […] Postać Owena posłużyła autorowi do ukazania kilku ważnych aspektów życia. Wiele miejsca poświęcone jest religii, polityce, wojnie w Wietnamie, miłości, przyjaźni, seksie, literaturze, edukacji, ogólnej mentalności amerykanów i ich sposobie postrzegania świata. Jest o śmierci i o życiu, wieczności i przeznaczeniu. — Katee.
Rzeczy, które nieśli (1990) – Tim O'Brien (usa)

Żołnierze Kompanii Alfa przemierzają dżunglę i pola ryżowe Wietnamu, niosąc na barkach sprzęt bojowy, a także swą przeszłość, marzenia i lęki. Aby wytrzymać niesamowitą atmosferę wojny w niezrozumiałym dla siebie kraju, amerykańscy chłopcy żartują ze śmierci. Czasem się załamują i robią niepojęte rzeczy. Książka przedstawia niezwykłą wizję horroru, jakim był w oczach O'Briena Wietnam. Każde opowiadanie jest echem innych, całość zaś to proza mocna, oryginalna i pełna pasji.
Kronika ptaka nakręcacza (1995) – Haruki Murakami (jpn)

[…] Moim skromnym zdaniem dobre zakończenie książki, to takie, po którym czytelnik przez tydzień nie może dojść do siebie, a jego myśli nieustannie krążą wokół dopiero co przeczytanej historii. Podczas czytania ostatnich stron serce biło mi znacznie szybciej, a wszystko co mnie otaczało przestało mieć jakiekolwiek znaczenie. […] książka ta nie jest tandetnym romansidłem czy też brutalną sensacją, karygodnym zachowaniem byłoby przejście obok niej obojętnie, bez chwili refleksji — Czemek;

[…] Przeczytałem mocno poruszony, chociaż wcale nie wiem, czy mi się podobała. Przeczytałem przekonany, że chyba jednak więcej Murakamiego nie chcę, a jednak z podświadomym przeczuciem, że będę musiał do niego wrócić. Będę musiał – o, właśnie, to jest dobre określenie na mój stosunek do tego pisarza. Coś w tym jest takiego, że – choć nie za bardzo chcę, choć trochę się wzdrygam na myśl o ponownym zagłębieniu się w świat bez granicy pomiędzy życiem i snem – chyba będę musiał. Może nie dziś, może nie jutro. Ale wiem, że muszę do Murakamiego wrócić — woy.
Wszystko za życie (1996) – Jon Krakauer (usa)

Chris McCandless porzucił wszystko. Zerwał wszelkie więzi, rozdał pieniądze przeznaczone na studia, by wyruszyć w drogę, która miała dać mu wolność. W swym poruszającym reportażu Jon Krakauer idzie śladami młodego mężczyzny, który zafascynowany powieściami Jacka Londona, postanawia niczym współczesny wędrowny asceta przemierzyć samotnie Amerykę, by dotrzeć na Alaskę. Na podstawie wspomnień jego przyjaciół i ludzi, których spotkał po drodze, a także jego dziennika, autor kreśli intrygujący portret idealisty i samotnika. Człowieka, który budził sympatię wszystkich napotkanych osób, ale zarazem nie zawahał się narazić swojej rodziny na cierpienie, który z całą świadomością podjął decyzję o ryzykownej wędrówce, ale nie potrafił zapobiec jej tragicznemu finałowi.
Amerykańska sielanka (1997) – Philip Roth (usa)

[…] stwierdzam, że trzeba naprawdę być mistrzem, żeby umieć na 200 stronach opisać jedną ko lację (około 1/3 książki) i nie znużyć czytelnika. Jestem pod wielkim wrażeniem konstrukcji powieści, choć zdaję sobie sprawę, że dygresyjność może odstraszyć niektórych czytelników — scen (ujęć?) jest w sumie niewiele, a mnóstwa rzeczy dowiadujemy się nie z bezpośredniej obserwacji, tylko opowiadań bohaterów. Co do samej treści to na początku bohaterem jest nowojorski pisarz pochodzenia żydows kiego, snujący opowieść o swoim dzieciństwie. Ale szybko przeradza się ona w opowieść o Seymourze „Szwedzie” Levowie, lokalnym sportowym bohaterze, człowieku idealnym. Szkolny idol, wzorowy syn i obywatel, mąż Miss New Jersey i dobrze prosperujący przedsiębiorca, który zawsze zachowuje się odpowiednio, nie wybucha, nie traci cierpliwości, nie ponosi porażek… — blue.
Podziemia (1997) – Don DeLillo (usa)

[…] Powieść Podziemia nie jest napisana, lecz misternie utkana ze zdarzeń, postaci, komentarzy. Dzieło Delillo stanowi typowy przykład narracji nieliniowej. Dzięki ogromnemu talentowi autora Libry, powieść stanowi spójną i czytelną całość, mimo wszystkich tych czasowych i przestrzennych przeskoków, jakie funduje nam Delillo. Skonstruował on tę powieść na zasadzie łączenia zdarzeń historycznych (od tych najdonioślejszych jak zabójstwo Kennediego, po strajk śmieciarzy w Nowym Yorku) z fikcją literacką. Oba te poziomy są w powieści ściśle splecione ze sobą, bez pewnej historycznej wiedzy, właściwie nierozróżnialne. Często zastanawiałem się, gdzie w Podziemiach przebiega granica między fikcją a prawdą (faktami) — Marek Paszek.
Rozbitek (1999) – Chuck Palahniuk (usa)

[…] Główny bohater „Rozbitka” to wychowanek apokaliptycznej sekty, która przekształciła się w doskonale prosperujące przedsiębiorstwo. Dzieci w sekcie wychowywano na doskonałych służących potrafiących mistrzowsko przygotować homara na wykwitną kolację i wysyłano je do pracy w amerykańskich domach. Każdy rozdział przynosi nam szokujące detale. Już z pierwszego dowiadujemy się, że powieść jest zapisem nagrania z czarnej skrzynki rozbitego samolotu, który główny bohater porwał, by przed popełnieniem samobójstwa opowiedzieć skrzynce historię swego życia;

dalej dowiadujemy się między innymi, że bohater miał hobby okrutne i dziwaczne, ale dość typowe dla powieści autora z „generacji X” — rozlepiał po mieście reklamy telefonicznej pomocy dla samobójców, przy czym sam odbierał te telefony i tak starał się prowadzić rozmowę, żeby doprowadzić desperata do realizacji swojego zamiaru najlepiej jeszcze w jej trakcie — Wojciech Orliński.
Middlesex (2002) – Jeffrey Eugenides (usa)

Napisana z epickim rozmachem porywająca powieść o poszukiwaniu tożsamości. […] Najważniejsza jest oczywiście Calliope — hermafrodyta z syndromem braku 5‑alfa‑reduktazy, wychowana jako wypragniona przez rodziców dziewczynka, z czasem odkrywająca tajemnicę, jaką skrywają jej geny. Musi podjąć decyzję, kim chce być i jakie chce wieść życie — jako kobieta, czy jako mężczyzna;

Książka ma bardzo intrygującą narrację, która po części jest zasługą tłumaczenia, a w zasadzie samego języka polskiego — narrator musi bowiem przybrać rodzaj, mówi o sobie w formie męskoosobowej, nawet gdy opisuje swoje dzieciństwo, które przeżył jako dziewczynka. — karolina_ko….

Bibliografia

Encyklopedia Mulitmedialna PWN: Literatura i muzyka [CD‑ROM], pod red. Dariusza Kalisiewicza, Wyd. 1, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, ISSN 1508‑5848.
Multimedialna Encyklopedia Powszechna WIEM 2007 [DVD‑ROM], Grupa Onet.pl SA.

Pod uwagę brane były powieści z list:

Propozycje

Jeśli przeczytałeś książkę która twoim zdaniem zasługuje na to, by umieścić ją w kategorii „koniecznie przeczytaj”, dopisz się do księgi gości podając jej tytuł oraz w miarę możliwości krótkie uzasadnienie dlaczego warto po nią sięgnąć. Gdybyś chciał wydrukować listę bez opisów, dodaję plik PDF.

Dopisz się do księgi gości!